WİMAX NEDİR?

WİMAX NEDİR?

              WiMAX(Worldwide Interoperability for Microwave Access),  son kullanıcıya kablo ve ADSL alternatifi olarak genişband erişim sağlayabilecek standart-tabanlı kablosuz erişim teknolojisidir. (Dünya çapında,birlikte çalışabilir, mikrodalga erişim” olarak karşımıza çıkmaktadır.)

              IEEE 802.16 standartına uyumlu olarak, “sabit”, “taşınabilir” ve son aşamada “mobil” özelliği geliştirelecek WiMAX genişband erişim teknolojisinde, baz istasyonları 3-10 km lik kapsama alanında, kanal başına 40mbps kapasite sağlıyabilme özelliğinde geliştirişmektedir. Bu kapasite, yüzlerce Kurumsal müşteriye T-1, binlerce bireysel müşteriye ADSL hızında erişim sağlayabilecektir.

WİMAX TÜRLERİ

•          802.16e: Nokia Siemens Networks'ün de sunmuş olduğu en çok tercih edilen geniş bant kablosuz ve hareket halinde kullanmaya uygun olan WiMax çözümleri.

•          802.16d: Hareketli olmayan noktalar için daha çok kullanılan çözüm.

•          Flash OFDM: 3G'den hızlı olan ve Avrupa'da trenlerde daha çok kullanılan WiMax çözümü.

WİMAX NASIL ÇALIŞIR

               Wimax aslında ip tabanlı kablosuz erişim teknolojisidir. Bununla beraber hem fiberoptik bağlantılar, kablolu modemler kullanan sistemler ve DSL bağlantılar gibi kablolu şebekelere hem de 3G şebekelere entegre olabileceği için çeşitli şekillerde hizmet tiplerini desteklemektedir.     

               Bugün ofislerde ve diğer kapalı alanlarda kullanılan wireless cihazları 30-40 metrelik mesafede yaklaşık 10 Mbt/sn hızında bağlantı sağlarken 802.16 olarak da adlandırılan WiMAX 50 km’lik bir alanda 70 Mbt/sn hızında internet bağlantısı sağlayabiliyor. WİMAX DSL ve kablolu interneti geride bırakacak kadar geniş imkânlar sunuyor. Wimax sadece taşınabilir bilgisayarlarda değil aynı zamanda sabit bilgisayarlar için de interneti kablosuz hale getirmeyi hedefliyor. Bu demek oluyor ki kullanıcılar internet erişim ihtiyaçlarını çatıya ya da pencereye kurulacak uydu anteni benzeri bir antenle evlerindeki ya da ofislerindeki sabit bilgisayarlarında da karşılayabilecekler.

FARKLI GENİŞLİKTEKİ AĞLAR VE KULLANIMLARI

WPAN (Wireless Personal Area Network)

                 Bu standart kısa mesafede sınırlı sayıda aygıtı bağlamaktadır.10 metreden az mesafede kişisel bağlantı hizmeti sunmayı amaçlamıştır. Hız 7.5 GHz frekans bandında hız 500 Mbps’ye kadar ulaşmaktadır, bu standardın en bilinen teknolojisi bluetooth teknolojisidir.

 WLAN (Wireless Local Area Network)

                 Bina, okul, hastane, kampus gibi sınırlı coğrafi alanda kurulan, çok sayıda kişisel bilgisayarın yer aldığı ve iletişimin RF (Radyo Frekansı) veya kızılötesi teknolojisi ile yapıldığı iletişim ortamıdır. WLAN sistemlerinin mesafesi 25–100 metre civarındadır. WLAN’ lardaki Wi-Fi teknolojisinin 802.11g standardı ile hız 54 Mbps’ye ulaşmıştır; fakat bu hız 100 metre mesafe için geçerlidir.

WMAN (Wireless Metropolitan Area Network)

                 MAN’lar genellikle bir kampus veya bir şehir mesafesindeki geniş şebekelerdir. WMAN’lar da bu teknolojinin kablosuz bağlantı şeklidir. Bu teknoloji ile birkaç kilometrelik alanda 11 GHz’in altındaki frekanslarda hız 75 Mbps civarındadır. Bu standartlarda çalışan teknolojiler arasında sabit ve göçebe Wimax (802.16d) ve mobil Wimax (802.16e)’de gösterilebilir.

WWAN (Wireless Wide Area Network)

                   Bu çalışmalar neticesinde  900, 1800 ve 1900 MHz’de 1.5 – 8 km’lik mesafedeki hız 348 Kbps olarak elde edilmiştir. WWAN teknolojileri ile telefonlar, laptop’lar ile taşınabilir cihazlara  yüksek hızlı veri hizmetlerinin sunulması hedeflenmektedir.

WiMAX’İNDİĞER KABLOSUZ TEKNOLOJİLERE GÖRE AVANTAJLARI

1)Çoklu yol etkileşimi

2)Gecikme dağılımı

3)Sağlamlık

     Çoklu yol etkileşimi ve gecikme dağılımı özelliği, kullanıcı baz istasyonunun görüş açısı dışındayken de iyi bir performans gerçekleşmesini sağlıyor.

WİMAX TEKNOLOJİSİNİN KULLANDIĞI FREKANSLAR

            Wimax’in karşılaştığı sorunlardan birisi de ülkeden ülkeye değişen frekans planlamasıdır. Buna verilebilecek en güzel örnek ABD ile Avrupa arasında kullanılan farklı GSM frekanslarıdır.

              Ülkelerin çeşitli kablosuz iletişim teknolojileri için kendilerine özgü ihtiyaçlarının karşılanması bakımından taşınabilir cihazların çoklu bandı desteklemesi ile maliyet azalacaktır. Bunu yanında ürün karmaşası da ortadan kalkabilir. Fakat yine de standartlar ve ülke düzenlemeleriyle dünya çapında frekans uyumluluğunu, dolayısıyla verimliliği sağlamak için endüstride çalışmalar devam etmektedir.

            Amerika’da frekans bantları 2.5 – 2.7 GHz’dir. Avrupa, Latin Amerika ve Asya 1.5GHz frekans bandını tahsis etmektedir. Aşağıdaki şekilde Wimax için kullanılabilir bantlar ve frekans aralıkları verilmiştir.

WİMAX &Wİ-Fİ KARŞILAŞTIRILMASI

           WIMAX, WiFi ve Ethernet ile aynı LLC katmanını kullanır. Bu yüzden hem WAN, hem de LAN bağlantıları WIMAX'a köprülenebilir.

          WIMAX için tasarlanan MAC katmanı değişik fiziksel katmanlarla uyumlu halde tasarlandığı için üreticilere geniş bir yelpaze sundu. Böylelikle WIMAX kablosuz genişbant internetin yanında cep telefonları, avuçiçi bilgisayarlar gibi araçlardan da sinyal alabiliyor. Bu gibi nedenler GSM şirketlerinin de WIMAX'e ilgi duymasına sebep oldu.

           WIMAX için tasarlanan MAC katmanı WiFi'den farklı olarak çalışıyor. WiFi'de tüm kullanıcılar bir erişim noktasına aynı anda bir bakıma birbirleri ile yarışarak istek gönderirler. Bu tip bir gönderide istekler rastgele bir biçimde sıralanır. Bu durumda erişim noktasına uzak olan istemci hep sonlarda sıraya girer. Belki kendisine sıra gelene kadar bağlantının ölü olduğuna kanaat getirip, bağlantının tekrar tekrar sonlandırılmasına sebep olur. WIMAX'de ise bağlantı noktasına erişmek isteyen istemciler sıraya alınır. Böylelikle her istemci sadece bir kere yarışa girer. İstemcinin uzaklığına göre beli bir zaman aralığında erişim verilir. Bu tip bir sıralama algöritması ile bant genişliği daha da verimli kullanılır.

WİMAX’IN SAĞLADIĞI ÖZELLİKLER

1.      11 GHz altındaki lisanslı ve lisanstan muaf bant işlemleri desteği,

2.      Telekomünikasyon işletmecisinin maliyetini azaltan yüksek görüş hatlı verimlilik,

3.      Daha güvenli iletim için ileri hata düzeltme,

4.      Mesafeyi ve kapasiteyi artırmak için gelişmiş anten teknikleri desteği,

5.      50 km’ye kadarki mesafelerde müşteriye ulaşmak için bant genişliğinden taviz veren uyarlanabilir modülasyon desteğidir.

WİMAX’İN YAYILIMI İLE SEKTÖRDE MEYDANA GETİRDİĞİ  ETKİ

1.      Bileşen ücretleri için yeni iş hacmi oluşturmak,

2.      İşletmeciler açısından, donanım maliyetini aşağıya çeken ve ticari markalaşma ile başarılamayan fiyat/performans gelişmesini hızlandıran ortak bir platform oluşmaktadır.

3.      Tüketicilere getirileri ise; binaya erişimin zor olduğu kent merkezleri, abonelerin merkez ofisten çok fazla uzak olduğu banliyöler ve altyapının zayıf olduğu düşük nüfus  yoğunluklu kırsal alanlar gibi özellikle hizmet eksiğinin bulunduğu alanlar için, daha fazla genişbant erişim seçeneğinin olması ve bunun yaratacağı rekabet ile daha düşük aylık abonelik fiyatlarına yol açması olacaktır.

WİMAX TEKNOLOJİSİ UYGULAMALARI

1-Talebe Göre Genişbant: Wimax teknolojisinin servis sağlayıcılara getirdiği diğer önemli bir kolaylık, 802.11 kablosuz erişim noktalarını kullanan, yüzlerce veya binlerce kullanıcılı ticaret fuarları, ulusal ya da uluslararası yarışmalar gibi geçici organizasyonlarda, talebe bağlı yüksek hızlı bağlantıları anında konfigüre edebilme imkanı vermesidir.

2- Yapılara Genişbant Sunmak: Kablo ve DSL uygulamalarındaki sınırlamalar bu teknolojilerin çok miktardaki genişbant müşterilerine ulaşmasını engellemektedir.

Wimax’in yüksek bant genişliği, doğal esneklik ve düşük maliyet özellikleri sayesinde kablolu ve ticari marka kablosuz teknoloji sınırlamalarının üstesinden gelinmesini sağlamaktadır.

3- Kırsal Kesimler: Wimax kablosuz internet teknolojisi, düşük nüfus yoğunluğu nedeniyle hizmet gitmemiş kırsal ve uzak alanlar için makul bir tercihtir. Böyle alanlarda kamu hizmeti veren kuruluşlar, hizmet götürmek için yerel bir Kablosuz İnternet Servis Sağlayıcı (Wireless Internet Service Provider -WISP) ile birlikte çalışabilir.

4- Fiber Optik Kablonun Son Kullanıcıya Ulaştırılması: Günümüzde aboneler genişbant ihtiyacını DSL ile karşılamaktaysa da yapılacak yeni erişim şebekesi yatırımlarında genişbant erişim ihtiyacını da karşılayacak fiber optik kablo altyapısı tercihler sıralamasında ilk sıralarda bulunmaktadır. Bu uygulamanın yaygınlaşmasındaki en büyük engel, maliyettir. Bu sorununu çözmek için, fiberoptik altyapısını ve onun masraflarını minimize etmek amacıyla, genişbant hizmetlerin abonelere ulaştırılmasında yüksek bant genişlikli Wimax teknolojisini kullanabilirler.

6. Ses ve Görüntü İletimi: Yüksek bant genişliği VoİP telefon hizmetlerinin kaliteli bir şekilde gerçekleşmesini dar bant genişliğine göre önemli ölçüde gerçekleştirir. Wimax’in sağladığı bant genişliği ses ve görüntü iletimi için gerekli olan düşük gecikme süresi özelliği sağlar.

    

TÜRKİYEDE WİMAX

            Wimax’in ülkemizdeki durumu ile diğer ülkelerdeki durum arasında fark yoktur. Diğer ülkeler için sertifikasyonsuz kurulan Wimax şebekeleri dışında diğer ülkelere verilen test izinleri Türkiye için de verilmiştir. Başvuruları test ve deneme için yapan ülkemizde şu ana kadar yapılan 10 başvuru kabul edilmiş olup Ankara, İstanbul, Gebze, Eskişehir ve Yozgat illerinde çeşitli denemeler gerçekleştirilmiştir.

Tek kırsal yerleşim başvurusu olan Yozgat ili Boğazlıyan ilçesinde test ve deneme çalışmaları başlamıştır. Yozgat’ta kurulan Wimax şebekesinin amacı, “Milli Eğitim Bakanlığı İnternete Erişim Projesi” kapsamında  42.000 okula genişbant internet erişiminin sağlanması hedefine ulaşabilmektir.

Bu şebeke Türk Telekomünikasyon A.Ş tarafından geliştirilmekte olup, coğrafi nedenler ve ADSL teknolojisinin mesafeyle ilgili sınırlamalarından dolayı 3.5 GHz bandında çalışan ADSL erişimine alternatif olarak sunulmaya çalışılmaktadır.

Superonline 1 Şubat 2006 tarihinden başlamak üzere Telekomünikasyon Kurumu’ ndan 3,5 GHz frekans bandında WiMAX Test ve Deneme İzni aldı. İzin kapsamında İstanbul Beşiktaş ve Levent olmak üzere iki lokasyonda baz istasyonlarını kurdu ve testlere başladı.

İstanbul’da toplam 28 MHz bant genişliğinde, 3465-3472 MHz, 3493-3500 MHz, 3565-3572 MHz ve 3593-3600 MHz frekans bantlarında sistemler kuruldu.

 3.5GHZ TÜRKİYEDEKİ DURUMU

3.5 GHz Türkiye’de Türk Telekom A.Ş.’nin kullanımında. Herhangi bir lisans veya yetkilendirme dahilinde bir kullanım sözkonusu değil. Geçmişte Kablosuz Telefon Hizmetleri kapsamında TT’nin kullanımına verilmiş.

Bugün gelinen noktada, 30’dan fazla ülkede 160 işletmecinin ticari ve test amaçlı kurduğu baz istasyonu sayısı yaklaşık 5000’e ve abone ekipmanlarının sayısı ise onbinlere ulaşmıştır.

            4G’ye geçiş sürecinde Wimax, gerek arkasındaki teknolojisi gerekse de her zaman her yerde var olabilme hedefi ile önemli bir rol üstlenerek 4G hedeflerinin şekillenmesine katkıda bulunmakta ve hatta belki de temelini oluşturmaktadır.